การโอนไฟล์ด้วย WebRTC ทำให้สองเบราว์เซอร์ส่งไฟล์ถึงกันได้โดยไม่ต้องอัปโหลดไปยังพื้นที่เก็บข้อมูลบนคลาวด์ ฟังดูง่าย แต่อินเทอร์เน็ตไม่ได้ถูกสร้างมาให้คอมพิวเตอร์ที่บ้านสองเครื่องติดต่อกันโดยตรง คู่มือนี้อธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ได้แก่ signaling, NAT, STUN, ICE, TURN, DTLS และ data channel ด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย โดยใช้ StrongFolder เป็นตัวอย่าง
WebRTC คืออะไร
WebRTC (Web Real-Time Communication) คือชุด API ของเบราว์เซอร์และโปรโตคอลเครือข่ายที่ W3C และ IETF กำหนดเป็นมาตรฐาน สำหรับการเชื่อมต่อแบบเรียลไทม์ระหว่างเบราว์เซอร์ Chrome, Edge, Firefox, Safari และ Opera รองรับทั้งหมด WebRTC สร้างขึ้นมาสำหรับการโทรด้วยวิดีโอและเสียง แต่ยังมี data channel ที่รับส่งข้อมูลไบนารีใด ๆ ได้ ซึ่งก็คือสิ่งที่ไฟล์เป็นนั่นเอง
คุณสมบัติสำคัญ: เมื่อตั้งค่าการเชื่อมต่อ WebRTC แล้ว ข้อมูลจะไหลระหว่างปลายทางทั้งสอง ไม่ได้เข้าไปในพื้นที่จัดเก็บของเซิร์ฟเวอร์ นี่คือสิ่งที่ทำให้การโอนไฟล์แบบ P2P ในเบราว์เซอร์เป็นไปได้
ทำไมสองเบราว์เซอร์จึงเชื่อมต่อกันตรง ๆ ไม่ได้
เพราะแทบไม่มีอุปกรณ์ใดมีที่อยู่สาธารณะเป็นของตัวเอง แล็ปท็อปของคุณอยู่หลังเราเตอร์ที่บ้าน ไฟร์วอลล์ของสำนักงาน หรือเครือข่ายของผู้ให้บริการมือถือ เราเตอร์ทำ NAT (Network Address Translation): อุปกรณ์ส่วนตัวหลายเครื่องใช้ที่อยู่ IP สาธารณะร่วมกัน และเราเตอร์จะยอมให้เฉพาะทราฟฟิกที่ตอบกลับสิ่งที่ส่งออกไปจากข้างในเข้ามาได้
ดังนั้นสองเบราว์เซอร์จึงเจอปัญหาสามข้อก่อนที่ข้อมูลไฟล์ใด ๆ จะไหลได้:
- ไม่รู้ว่าจะติดต่อกันได้อย่างไร ไม่มีฝ่ายใดรู้ว่าอีกฝ่ายมีตัวตนอยู่
- ไม่รู้ที่อยู่สาธารณะของตัวเอง รู้แต่ที่อยู่ส่วนตัว เช่น 192.168.1.20
- เราเตอร์ของทั้งคู่อาจบล็อกทราฟฟิกขาเข้าที่ไม่ได้ร้องขอ
WebRTC แก้ปัญหาแต่ละข้อด้วยกลไกที่แยกกัน
การโอนไฟล์ด้วย WebRTC ทำงานอย่างไรทีละขั้นตอน
นี่คือขั้นตอนทั้งหมด ตั้งแต่คลิก "แชร์" จนถึงไบต์สุดท้าย:
Sender browser Servers Recipient browser
────────────── ─────── ─────────────────
1. Choose files ──── metadata ──▶ Signaling server
◀──────── 2. Open link ────────
3. Offer (SDP) ─────────────────▶ Signaling ──────────────────▶ Answer (SDP)
4. Ask STUN "how do I look?" ─▶ STUN servers ◀─ Ask STUN "how do I look?"
5. ICE candidates ◀─────────────▶ Signaling ◀──────────────────▶ ICE candidates
6. ICE checks: try LAN → direct internet → TURN relay
7. DTLS handshake ◀════════════ encrypted ═════════════════▶ DTLS handshake
8. Data channel: file chunks ═══(direct or via TURN relay)══▶ written to disk
ขั้นตอนที่ 1–2: Signaling ผู้ส่งเลือกไฟล์ บริการบันทึกเมทาดาทาที่จำเป็นสำหรับลิงก์ เมื่อผู้รับเปิดลิงก์ ทั้งสองเบราว์เซอร์จะเชื่อมต่อกับเซิร์ฟเวอร์ signaling WebRTC ไม่ได้กำหนดว่า signaling ต้องทำงานอย่างไร StrongFolder ใช้ PeerJS กับเซิร์ฟเวอร์ signaling ของตัวเอง
ขั้นตอนที่ 3: Offer และ answer เบราว์เซอร์หนึ่งสร้าง offer ในรูปแบบ SDP (Session Description Protocol): "ฉันต้องการ data channel นี่คือ fingerprint การเข้ารหัสและความสามารถของฉัน" อีกฝ่ายตอบกลับด้วย answer ทั้งสองข้อความส่งผ่านเซิร์ฟเวอร์ signaling
ขั้นตอนที่ 4: STUN แต่ละเบราว์เซอร์ถามเซิร์ฟเวอร์ STUN ว่า "คุณเห็นฉันมาจากที่อยู่และพอร์ตใด" คำตอบคือที่อยู่สาธารณะของเบราว์เซอร์ตามที่เราเตอร์แมปไว้ เซิร์ฟเวอร์ STUN จัดการคำขอเล็ก ๆ เท่านั้นและไม่มีข้อมูลไฟล์ StrongFolder ใช้เซิร์ฟเวอร์ STUN สาธารณะ รวมถึงของ Google และของตัวเอง
ขั้นตอนที่ 5: ICE candidate แต่ละเบราว์เซอร์รวบรวม candidate ซึ่งก็คือวิธีที่เป็นไปได้ในการติดต่อตัวเอง: ที่อยู่ในเครือข่ายท้องถิ่น (host) ที่อยู่สาธารณะจาก STUN (server-reflexive) และที่อยู่บนเซิร์ฟเวอร์รีเลย์ TURN (relayed) แล้วแลกเปลี่ยน candidate กันผ่าน signaling
ขั้นตอนที่ 6: การตรวจสอบการเชื่อมต่อ ICE (Interactive Connectivity Establishment) ทดสอบคู่ candidate และเลือกคู่ที่ดีที่สุดที่ใช้ได้ หากอุปกรณ์ทั้งสองอยู่ใน Wi-Fi เดียวกัน เส้นทางในเครือข่ายท้องถิ่นจะชนะ หากเราเตอร์อนุญาต เส้นทางอินเทอร์เน็ตโดยตรง ("hole punching") จะชนะ หากไม่มีเส้นทางโดยตรงใดใช้ได้ จะใช้เส้นทางผ่านรีเลย์
ขั้นตอนที่ 7: DTLS ก่อนที่ข้อมูลใด ๆ จะไหล เบราว์เซอร์ทำ handshake แบบ DTLS (TLS ที่ปรับมาใช้กับ UDP) และตรวจสอบว่า fingerprint ของใบรับรองตรงกับที่อยู่ใน offer และ answer นับจากนี้ทุกอย่างจะถูกเข้ารหัส
ขั้นตอนที่ 8: Data channel บน DTLS มี SCTP ทำงานอยู่ ซึ่งทำให้ data channel ส่งข้อมูลได้อย่างเชื่อถือได้และเรียงลำดับ ใน StrongFolder เบราว์เซอร์ของผู้รับขอไฟล์ เบราว์เซอร์ของผู้ส่งอ่านไฟล์จากดิสก์เป็นส่วน ๆ แล้วส่งไป และผู้รับเขียนแต่ละส่วนลงดิสก์ทันทีที่ได้รับ ดังนั้นแม้แต่ไฟล์ขนาดใหญ่มากก็ไม่จำเป็นต้องโหลดลงหน่วยความจำทั้งหมด
STUN, TURN, ICE และคำอื่น ๆ หมายถึงอะไร
| คำศัพท์ | ทำหน้าที่อะไร | เห็นข้อมูลไฟล์หรือไม่ | มาตรฐาน |
|---|---|---|---|
| Signaling | ส่งผ่าน offer, answer และ candidate ระหว่างเบราว์เซอร์ | ไม่ | ไม่มีมาตรฐาน (แต่ละแอปกำหนดเอง) |
| NAT | ฟีเจอร์ของเราเตอร์ที่ให้อุปกรณ์หลายเครื่องใช้ IP สาธารณะเดียวร่วมกัน | — | — |
| STUN | บอกที่อยู่สาธารณะและพอร์ตแก่เบราว์เซอร์ | ไม่ | IETF RFC 8489 |
| ICE | รวบรวม candidate และเลือกเส้นทางที่ใช้ได้ | ไม่ | IETF RFC 8445 |
| TURN | ส่งต่อทราฟฟิกเมื่อไม่มีเส้นทางโดยตรงที่ใช้ได้ | เฉพาะแพ็กเก็ตที่เข้ารหัส | IETF RFC 8656 |
| DTLS | เข้ารหัสการเชื่อมต่อ (TLS สำหรับ UDP) | เข้ารหัสข้อมูล | IETF RFC 9147 (1.3), RFC 6347 (1.2) |
| SCTP data channel | ส่งข้อมูลเป็นส่วน ๆ อย่างเชื่อถือได้และเรียงลำดับ | รับส่งข้อมูล (เข้ารหัส) | IETF RFC 8831 |
คำทั้งหมดนี้มีคำอธิบายสั้น ๆ ในอภิธานศัพท์
เซิร์ฟเวอร์รีเลย์ TURN ถูกใช้เมื่อใด และเห็นอะไรบ้าง
รีเลย์เป็นทางสำรอง ไม่ใช่ค่าเริ่มต้น ICE ใช้รีเลย์เฉพาะเมื่อไม่มีคู่ candidate โดยตรงใดเชื่อมต่อได้ โดยทั่วไปเกิดในเครือข่ายที่มี symmetric NAT (ผู้ให้บริการมือถือบางราย) ไฟร์วอลล์ขององค์กรที่บล็อก UDP ขาออก หรือ VPN บางตัว
หากไม่สามารถเชื่อมต่อโดยตรงได้ (เช่น ไฟร์วอลล์ขององค์กรที่เข้มงวด หรือเครือข่ายมือถือบางแห่ง) สตรีมที่เข้ารหัสจะผ่านเซิร์ฟเวอร์รีเลย์ (TURN) ของ StrongFolder ซึ่งทำหน้าที่ส่งต่อข้อมูลเท่านั้นและไม่จัดเก็บข้อมูล
รีเลย์รับแพ็กเก็ตที่เข้ารหัสด้วย DTLS แล้วส่งต่อไป รีเลย์มองเห็นว่ามีทราฟฟิกไหลอยู่ ปริมาณเท่าไร และเมื่อไร แต่ไม่เห็นว่าข้างในคืออะไร การโอนผ่านรีเลย์อาจช้ากว่าการโอนโดยตรง เพราะทุกไบต์ต้องเดินทางเพิ่มอีกทอดผ่านรีเลย์ หากการโอนช้าผิดปกติ ลองใช้เครือข่ายอื่น ฮอตสปอตจากโทรศัพท์หรือ Wi-Fi ที่บ้านมักเชื่อมต่อโดยตรงได้ในขณะที่เครือข่ายสำนักงานทำไม่ได้
ฟรี · ในเบราว์เซอร์ · ไม่ต้องสมัครสมาชิก
การเข้ารหัสของ WebRTC ปลอดภัยแค่ไหน
WebRTC บังคับให้ต้องเข้ารหัส: ไม่มีวิธีเปิด data channel ที่ไม่เข้ารหัส DTLS ใช้อัลกอริทึมการเข้ารหัสสมัยใหม่ที่สองเบราว์เซอร์ตกลงกัน และสร้างคีย์ใหม่สำหรับการเชื่อมต่อแต่ละครั้ง
มีข้อควรทราบตามตรงหนึ่งข้อที่ใช้กับบริการ WebRTC ทุกตัว สองเบราว์เซอร์ยืนยันตัวตนกันผ่าน fingerprint ของใบรับรองที่แลกเปลี่ยนผ่านเซิร์ฟเวอร์ signaling คุณจึงต้องเชื่อใจว่า signaling ของบริการจะไม่แก้ไข fingerprint เหล่านั้น นี่คือเหตุผลที่ StrongFolder อธิบายการป้องกันของตนว่าเป็นการเข้ารหัสระหว่างส่ง ไม่ใช่การเข้ารหัสแบบ end-to-end ที่คุณถือคีย์เอง และไม่ใช่ "zero-knowledge" หากต้องการมุมมองที่กว้างขึ้นว่า "ปลอดภัย" หมายถึงอะไร อ่านการแชร์ไฟล์อย่างปลอดภัยและความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว
ทำไมเบราว์เซอร์ของผู้ส่งต้องเปิดค้างไว้
เพราะเบราว์เซอร์ของผู้ส่งคือต้นทางของไฟล์ ไม่มีสำเนาบนเซิร์ฟเวอร์ให้ใช้แทน: data channel อ่านข้อมูลเป็นส่วน ๆ จากดิสก์ของผู้ส่งได้เฉพาะขณะที่แท็บเปิดอยู่และอุปกรณ์ไม่ได้อยู่ในโหมดสลีป แท็บเบราว์เซอร์ของผู้ส่งต้องเปิดและออนไลน์อยู่จนกว่าผู้รับจะดาวน์โหลดเสร็จ — ไฟล์มาจากอุปกรณ์ของผู้ส่ง ไม่ใช่จากเซิร์ฟเวอร์ วิธีวางแผนรับมือเรื่องนี้อยู่ในทำไมผู้ส่งต้องออนไลน์ค้างไว้
การโอนไฟล์ด้วย WebRTC เร็วแค่ไหน
ไม่มีความเร็วตายตัว เพดานคือช่วงที่ช้าที่สุดบนเส้นทาง ซึ่งมักเป็นความเร็วอัปโหลดของผู้ส่ง โดยประมาณ 1 GB ใช้เวลาราว 2.7 นาทีที่ 50 Mbit/s ราว 80 วินาทีที่ 100 Mbit/s และไม่ถึงหนึ่งนาทีในเครือข่ายท้องถิ่นที่เร็ว การโอนจริงจะช้ากว่าตัวเลขเหล่านี้เล็กน้อยเนื่องจากส่วนเพิ่มของโปรโตคอล ความเร็วของดิสก์ และทอดเพิ่มเติมหากผ่านรีเลย์ ลิงก์เดียวเปิดได้โดยผู้รับหลายคน แต่ละคนดาวน์โหลดจากผู้ส่งโดยตรง การดาวน์โหลดหลายรายการพร้อมกันจะแบ่งความเร็วอัปโหลดของผู้ส่ง
สรุป
การโอนไฟล์ด้วย WebRTC คือการเจรจาสั้น ๆ ตามด้วยสตรีมที่เข้ารหัสยาว ๆ: signaling แนะนำเบราว์เซอร์ให้รู้จักกัน STUN และ ICE หาเส้นทางผ่าน NAT, TURN ทำหน้าที่รีเลย์เป็นทางเลือกสุดท้าย และ data channel ที่เข้ารหัสด้วย DTLS นำไฟล์จากดิสก์ไปยังดิสก์ สำหรับด้านการใช้งานจริง หรือสิ่งนี้มีความหมายอย่างไรกับคุณในฐานะผู้ส่ง เริ่มจากการโอนไฟล์แบบ P2P ในเบราว์เซอร์และStrongFolder ทำงานอย่างไร